अमेरिकी राजदुतको अस्वाभाविक सक्रियता एमसीसी पास गर्न चर्को दवाव

सर्वोच्चको परमादेश बाट शेरबहादुर देउवा प्रधानमन्त्री बने पछि अमेरिकाले एमसीसी पास गर्नको लागी चर्को दवाव दिन थालको छ । देउवाले प्रधानमन्त्रीको सपथ खाए लगत्तै नेपालका लागी अमेरिकी राजदूत र्‍याण्डी बेरीले अस्वाभाविक रुपमा सक्रियता बढाउँदै लगेका थिए । पौष ५ गते यता लगभग चुपचाप जस्तै बसको अमेरिकाले देउवा प्रधानमन्त्री बने लगत्तै एमसीसी पास गराउँन दवाव बढाउँदै लगेको छ ।

देउवा प्रधानमन्त्री बनेपछि पहिले बधाई अमेरिकी दुतावासले दिएको थियो भटेर पनि अमेरिकी राजदुतलेनै दिएका थिए । देउवाले प्रधानमन्त्रीको सपथ खाएको भोलीपल्टै राजदुत बेरी दौडिएर बधाइ दिन बुढानिलकण्ठ पुगेका थिए । त्यसको केही दिनमै अमेरिकाले दिएको खोप उद्घाटनमा देउवा सँग राजदुत बेरी पनि देखिएका थिए पनि उनले मिडियामा अन्तवार्ता पनि दिन थालेका छन् । प्रतिपक्षमा हँदा पनि देउवाले एमसीसी पास गराउँन मरिहत्ते गरेका थिए उनै प्रधानमन्त्री भएपछि अमेरिकाले तारन्तार लगाएको बुझ्न सकिन्छ ।

आजै मात्रै पनि गृहमन्त्री बालकृष्ण खाँडसँग अमेरिकी राजदूत र्‍याण्डी बेरीले शिष्टाचार भेटघाट गरेका छन्। गृह मन्त्रालयमा सोमबार भएको भेटमा दुई देशीय आपसी सम्बन्धबारे छलफल भएको गृहमन्त्रीका निजी सचिव नरेन्द्र केसीले जानकारी दिएका छन्।भेटमा गृहमन्त्री खाणले कोभिड–१९ महामारी नियन्त्रणका लागि खोप सहयोग गर्न आग्रह गरे।

‘नेपाल र अमेरिकाबीच लामो समयदेखिको लामो सम्बन्ध छ। अमेरिकाले आर्थिक वृद्धि, प्रकोप नियन्त्रण र कोभिड महामारीबाट बच्नका लागि दिँदै आएको सहयोगलाई निरन्तरता देओस भन्ने हाम्रो अपेक्षा छ,’ खाणको भनाइ उदृत गर्दै केसीले भने, ‘हामीलाई नागरिकलाई महामारीबाट बचाउन खोप आवश्यक छ। त्यो खोप अमेरिकाबाट सहयोगमा उपलब्ध होस् भन्ने हाम्रो भनाइ हो।’

राजदूत बेरीले विगतमा भएको सहयोग निरन्तर रहने बताएका थिए। ‘अमेरिकाले विगतमा दिँदै आएको सहयोगलाई निरन्तरता दिनेछ। हामी सहयोग र सहकार्यका लागि तयार छौँ,’ बेरीले मन्त्री खाणसँग भनेका थिए।

बाहिर मिडियामा शिष्टाचार भेट र खोपका बिषयमा कुराकानी गरेको भनिए पनि एमसीसी पास गराउँनैको लागी राजदुत बेरीले गृहमन्त्रीलाई दवाल दिएको स्रोतको दावी छ । शेरबहादुर देउवालाई अमेरिकाको विश्वास पात्रको रुपमा पनि चिनिन्छ । आफ्नो विश्वास पात्र प्रधानमन्त्री भएको बेलामा जति सक्दो छिटो एमसीसी पास गराउँने रणनिती अमेरिकाको देखिन्छ ।

अमेरिकाले वैदेशिक लगानीको लागि नेपाल ‘चुनौतिपूर्ण मुलुक’ रहेको ठहर गरेको छ ।अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले सार्वजनिक गरेको ‘२०२१ इन्भेष्टमेन्ट क्लाइमेट स्टेटमेन्ट्स स् नेपाल’ प्रतिवेदनमा नेपाल प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानी ९एफडीआई०को हिसाबमा चुनौतिपूर्ण मुलुक रहेको उल्लेख छ ।५० अर्बको पूर्वाधार परियोजना मिलेनियम च्यालेन्ज कर्पोरेसन ९एमसीसी०ले अहिलेसम्म संसदीय अनुमोदन प्राप्त गर्न नसक्दा सम्भावित लगानीकर्तामाझ राम्रो सन्देश नगएको समेत अमेरिकाले जनाएको छ ।

राजनीतिक अस्थिरता, फैलँदो भ्रष्टाचार, भ्रष्ट कर्मचारीतन्त्र र कानून तथा नियमको कार्यान्वयन हुन नसक्ने जस्ता कारण नेपालमा वैदेशिक लगानीको अवरोध रहेको समेत जनाइएको छ ।सरकारले विदेशी लगानी आकर्षण गर्ने कुरा गरेपनि त्यसको अर्थपूर्ण कार्यान्वयन नगरेको पनि अमेरिकाले जनाएको छ । नेपाललाई आकर्षक लगानी गन्तव्य बनाउने सरकारी प्रयत्नमा कोभिड–१९ महामारीले ढिलाइ भएको पनि जनाइएको छ ।यसको बाबजुद पनि नेपालमा एफडीआईमा वृद्धि भएको र केही अमेरिकी कम्पनीले लगानी गरेको समेत अमेरिकाले जनाएको छ ।

नेपाल भारत र चीनको बीचमा हुँदा विदेशी लगानीकतार्का लागि अवसर भएको जनाउँदै अमेरिकाले जलविद्युत, कृषि, पर्यटन, सूचना प्रविधि, पूर्वाधार सम्भावित लगानीका क्षेत्र रहेको जनाएको छ ।सन् २०२२ सम्म पर्यटन क्षेत्र लयमा फर्किने कुरामा शंका रहेको पनि अमेरिकाले जनाएको छ ।वैदेशिक लगानीका लागि नेपालको भूगोल पनि चुनौतिपूर्ण रहेको अमेरिकाले जनाएको छ । ‘पहाडी खोँच, भूपरिवेष्ठित भूगोल र कमजोर यातायात पूर्वाधारले कच्चा पदार्थ आयातमा समस्या हुने देखिन्छ’ अमेरिकाले भनेको छ ।