“हामीले कस्तो नेपाल बनाउँदैछौँ ?”

हामी सबैलाई एउटा राम्रो नेपाल चाहिएको छ। जहाँ छोराछोरीले भविष्य खोज्न विदेश जानैपर्ने बाध्यता नहोस्, जहाँ इमानदार मानिस निराश हुन नपरोस्, जहाँ गरिबको आवाज सानो नहोस् र जहाँ एउटा सामान्य नागरिकले पनि आफ्नो देशप्रति गर्व गर्न सकोस् तर कहिलेकाहीँ मनमा एउटा प्रश्न उठ्छ: “हामीले चाहेको नेपाल बनाउने जिम्मेवारी आखिर कसको हो?”
सरकारको मात्र? नेताको मात्र? कर्मचारीको मात्र? कि हाम्रो पनि?
हामी परिवर्तन चाहन्छौँ। व्यवस्था बदलियोस् भन्छौँ। भ्रष्टाचार अन्त्य होस् भन्छौँ। शिक्षा राम्रो होस्, रोजगारी सिर्जना होस्, समाजमा समानता होस् भन्छौँ तर परिवर्तनको कुरा गर्दा हामी प्रायः अरूलाई औँला उठाउँछौँ। आफूले गर्नुपर्ने सानो जिम्मेवारी भने बिर्सन्छौँ।देश कुनै एउटा नेताले मात्र बनाउने होइन। देश कुनै एउटा सरकारले मात्र बनाउने होइन। देश हामी सबैको व्यवहारले बन्छ।
हाल म शिक्षण पेशामा आबद्ध छु त्यसकारण विद्यालयमा हरेक दिन बालबालिकाका आँखामा भविष्य देख्छु। उनीहरूका साना–साना सपना सुन्छु। कोही डाक्टर बन्न चाहन्छ, कोही इन्जिनियर, कोही शिक्षक, कोही प्रहरी। कसैको सपना ठूलो हुन्छ, कसैको सामान्य तर ती सबै आँखामा एउटै प्रश्न हुन्छ—“सर, हाम्रो भविष्य कस्तो होला?”
त्यो प्रश्नले कहिलेकाहीँ मलाई गम्भीर बनाउँछ।
हामीले आफ्ना छोराछोरीलाई ठूलो सपना देख्न सिकाएका छौँ, तर के हामीले उनीहरूलाई राम्रो समाज दिने वातावरण बनाउन सकेका छौँ?
हामीले उनीहरूलाई किताब पढाएका छौँ, तर समाज पढ्न सिकाएका छौँ?
हामीले उनीहरूलाई सफल हुन सिकाएका छौँ, तर असल मानिस बन्न सिकाएका छौँ?
सायद यहीँबाट हाम्रो परिवर्तन सुरु हुनुपर्छ।
आज हामी प्रविधिको युगमा छौँ। मोबाइलमा संसार अटाएको छ। केही सेकेन्डमै संसारको कुनै कुनाको खबर हाम्रो हातमा आइपुग्छ। तर विडम्बना, प्रविधिले मानिसलाई नजिक ल्याउँदै गर्दा कहिलेकाहीँ मानिस–मानिसबीचको दूरी भने बढिरहेको छ।

घरमा एउटै टेबलमा बसेर पनि परिवारका सदस्यहरू आफ्नै मोबाइलमा व्यस्त छन्। छिमेकीको दुःख थाहा पाउन सामाजिक सञ्जाल चाहिन्छ। आफ्नै समाजमा को समस्यामा छ भन्ने थाहा नहुन सक्छ, तर टाढाको घटनामा हामी तुरुन्त प्रतिक्रिया दिन्छौँ।
हामी बदलिँदैछौँ। समय बदलिँदैछ। तर हाम्रो संवेदना पनि त्यही गतिमा बदलिनुपर्छ कि पर्दैन?

राजनीतिमा पनि यही प्रश्न लागू हुन्छ।
राजनीति केवल चुनाव जित्ने र पद प्राप्त गर्ने माध्यम होइन। राजनीति भनेको जनताको दुःख बुझ्ने जिम्मेवारी हो। एउटा गरिबको चुल्हो बल्यो कि बलेन, एउटा विद्यार्थीले गुणस्तरीय शिक्षा पायो कि पाएन, एउटा युवाले आफ्नो भविष्य यही देशमा देख्न सक्यो कि सकेन, एउटा किसानले खेती गर्न के गर्दैछन् लगायत यी प्रश्नसँग राजनीति जोडिनुपर्छ।
हामीले नेताबाट धेरै अपेक्षा गरेका छौँ। त्यो स्वाभाविक पनि हो, तर नेताहरू पनि यही समाजबाट आएका हुन्। त्यसैले राजनीतिक संस्कार सुधार्न समाजको संस्कार पनि सुधारिनुपर्छ।
हामीले अरूबाट इमानदारी खोज्दा आफू पनि इमानदार बन्नुपर्छ।

अरूबाट अनुशासन खोज्दा आफू पनि अनुशासित बन्नुपर्छ।
अरूले देशका लागि केही गरून् भन्ने चाहना राख्दा आफूले देशका लागि के गरेँ भनेर पनि एकपटक सोच्नुपर्छ।
किनकि देशप्रेम ठूलो भाषणमा मात्र हुँदैन। कहिलेकाहीँ बाटोमा फोहोर नफाल्नु पनि देशप्रेम हो। कर तिर्नु पनि देशप्रेम हो। आफ्नो काम इमानदारीपूर्वक गर्नु पनि देशप्रेम हो। कसैलाई अन्याय हुँदा उसको पक्षमा उभिनु पनि देशप्रेम हो।
हामी निराश हुने धेरै कारण छन् , तर आशा गर्ने कारण पनि कम छैनन्।
हाम्रा गाउँमा अझै पनि बिहान सबेरै उठेर खेतबारी जाने मानिस छन्। विद्यालयमा कम साधनका बीच बालबालिकालाई पढाउने शिक्षक छन्। बिरामी छिमेकीलाई अस्पताल पुर्‍याउने युवा छन्। विपत्तिमा आफ्नै घरको दुःख बिर्सेर अरूको उद्धारमा दौडिने मानिस छन्। यिनै मानिसहरू नेपालको वास्तविक शक्ति हुन्।
त्यसैले म अझै निराश छैन।
मलाई विश्वास छ— “नेपाल बिग्रिएको मात्र देश होइन, बनिरहेको देश पनि हो।”
हामीले केवल गुनासो गर्ने पुस्ता होइन, समाधान खोज्ने पुस्ता बन्नुपर्छ। हामीले आफ्ना छोराछोरीलाई “विदेश गएर राम्रो जीवन बिताऊ” भन्नुभन्दा पहिले “यो देशलाई पनि राम्रो बनाउन सकिन्छ” भन्ने विश्वास दिन सक्नुपर्छ। सायद परिवर्तन एकैपटक आउँदैन, सायद हाम्रो पुस्ताले देखेको सपना पूरा हुन अर्को पुस्ता लाग्न सक्छ तर कुनै दिन हाम्रा छोराछोरीले पछाडि फर्केर हेर्दा :- “हाम्रा अभिभावकहरूले देश छोडेर भाग्ने बाटो मात्र रोजेनन्, देश बनाउने प्रयास पनि गरे” भन्न सकून्।

त्यो दिनका लागि आजैबाट सुरु गरौँ।

अरू कसले के गर्‍यो भनेर प्रश्न गर्नुअघि एकपटक आफूलाई सोधौँ:— “मैले मेरो देशका लागि के गरेँ?”
सायद नेपालको भविष्य बदल्ने सबैभन्दा ठूलो प्रश्न यही हो
र यसको उत्तर पनि हामीले नै दिनुपर्नेछ किनकि नेपाल हाम्रो मात्र घर होइन, हाम्रा सन्तानको भविष्य पनि हो र हाम्रो पुर्खाको बलिदानबाट बनेको देश “नेपाल” हो। म गर्व गर्छु नेपाली हुनुमा र हाम्रो सन्तानहरुले पनि गर्व गर्ने छन्।