देउवा विदेश भ्रमणमा गएको बेला त्यहाँका प्रधानमन्त्री बर्खास्त भएको त्यो भ्रमण

यो प्रसङ्ग हो प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाको पाकिस्तान भ्रमण। नेपाल र पाकिस्तानबीच सन् १९६० मा दौत्य सम्बन्ध स्थापना भएको थियो भने सन् १९८३ देखि दुई मुलुकबीच हवाई सम्बन्ध पनि स्थापना भएको थियो। तर भ्रमणका क्रम भने त्यति बाक्लो भएको पाइँदैन। सार्कले दुई देशका राष्ट्राध्यक्ष र सरकार प्रमुखहरुलाई बेलाबखत भेटने वातावरण बनाइदिएको छ।

सन् १९९६ नोभेम्बर १ तारिखदेखि ५ तारिखसम्म प्रधानमन्त्री देउवाको नेतृत्वमा नेपाली प्रनिनिधि मण्डल पाकिस्तान गएको थियो। उनी पाकिस्तानका तत्कालीन प्रधानमन्त्री बेनजिर भुट्टोको आमन्त्रणमा पाकिस्तान गएका थिए।नोभेम्बर ४ तारिखका दिन लाहोरबाट विशेष बिमानद्वारा कराँची पुगेका प्रधानमन्त्री देउवा कराँचीमा क्वायदे आजम मजार तथा आर्थिक तथा ब्यापारिक केन्द्रको अवलोकनपछि साँझ सिन्ध प्रान्तका गभर्नरले आयोजना गरेको रात्रिभोजमा सरिक हुन उनको निवास पुगेका थिए। रात्रिभोज सकेपछि प्रधानमन्त्री तथा खास अतिथि सरकारी अतिथि गृह तथा भ्रमण दलका अन्य सदस्य होटलमा आरामका लागि गएका थिए।

राति त पाकिस्तानमा राजनीतिक परिवर्तन भएछ। तत्कालीन राष्ट्रपति फारुक अहमद लेघारीले बेनजिर भुट्टोलाई बर्खास्त गरी मुलुकको कार्यकारी अधिकार आफ्नै हातमा लिएछन्। प्रधानमन्त्री देउवाले ती पाकिस्तानी राष्ट्रपतिसँग पनि उनकै निवासमा भेटेका थिए। उनले तत्कालीन राजा वीरेन्द्रको पत्र उनलाई हस्तान्तरण गरेका थिए। तर उनले मुलुककै अतिथि आफ्नै भूमिमै रहेका बेला राजनीतिक अतिक्रमण गर्न पुगे। रातिको रमझम पूर्ण आतिथ्य पाएका नेपाली पाहुनाहरुले केही पत्तो नै पाएनन्। बिहान सुतेर उठ्दा त सडकमा सेनाका बख्तरबन्ध गाडीहरुको लर्को देखेपछि मात्र केही अडकल काट्ने वातावरण बनेको थियो।

विहान होटलमा रहेका भ्रमण दलका सदस्यहरुलाई विशेष सुरक्षाका साथ प्रधानमन्त्री देउवा रहेको सरकारी अतिथि गृहमा लगिएको थियो। त्यसदिन विहान पनि संग्रहालयलगायत स्थानमा भ्रमण गराउने कार्यक्रम थियो। तर ती सबै कार्यक्रम रद्द गरी सुरक्षाका साथ विमानस्थलमा लगियो। त्यहाँ पञ्जाब प्रान्तका गभर्नर तथा मुख्य मन्त्रीले नेपालका प्रधानमन्त्रीलाई विदाई गर्ने कार्यक्रम थियो। तर ती कोही विमानस्थलमा उपस्थित थिएनन्। सुरक्षा तथा विदेश मन्त्रालयका अधिकारीहरुले नेपाली टोलीको सामान्य विदाई गरेको थियो। विमानस्थलमा कुनै औपचारिक कार्यक्रम थिएन। यसरी नेपालका प्रधानमन्त्री देउवाको पाकिस्तानको भ्रमण नै समाप्त नभई पाकिस्तानी प्रधानमन्त्री बेनजिर भुट्टो गिरफ्तारीमा परिन्

दुई पटक प्रधानमन्त्रीको जिम्मेवारी सम्हालेकी भुट्टो त्यसपछि ८ वर्ष विदेशमै निर्वासितरुपमा बसेकी थिइन्। पाकिस्तान पिपुल्स पार्टीको अध्यक्ष पाकिस्तानको पहिलो महिला प्रधानमन्त्री भुट्टो सन् २००७ को डिसेम्बर २७ तारिखका दिन रावलपिण्डीमा ५४ वर्षको उमेरमा बम आक्रमणबाट मारिएकी थिइन्। यसरी प्रधानमन्त्री देउवाको पाकिस्तान भ्रमणलाई नेपाली उच्च अधिकारीको कहिल्यै भुल्न नसकिने घटनाका रुपमा लिन सकिन्छ।