देउवाले उद्घाटन गरेको रामदेवको टिभी दुई दिनमै बन्द हुने अवस्थामा !

प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाले उद्घाटन गरेको बाबा रामदेवको टिभी च्यानल बन्द हुने सम्भावना ह्वात्तै बढेर गएको छ ।

नेपालको कुनै पनि ऐन कानुन बमोजिम कहिँ कतै पनि दर्ता स्विकृती नलिइ रामदेवले दादागिरी शैलीमा टिभी च्यानल खोलको भन्ने प्रमाणीत भए पछि चौतर्फी रुपमा व्यापक विरोध भइरहेको छ र उक्त टिभी च्यानल माथी कारबाहीको लागी दबाव बढेको छ ।

रामदेवले हिजो मात्रै सानका साथ नेपालका शीर्ष राजनितीक दलका नेताहरुलाई राखेर दुई वटा टिभी च्यानलाई उद्घाटन गराएका थिए । प्रधानमन्त्री देउवाको हातबाट उद्घाटन गराए पनि उनले प्रचण्डलाई साथैमा राखेर कोमल हृदयको मान्छे भनेर फुर्काएका थिए ।

प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाले भारतीय बाबा रामदेवले सञ्चालन गर्ने भनिएका दुई टिभी च्यानलको शुक्रबार उद्घाटन गरे । तर, ती दुवै च्यानलले नेपालमा आधिकारिकता इजाजत नलिएको पाइएको छ ।

काठमाडौंस्थित पतञ्जली योगपीठको आश्रम, मण्डिखाटारमा हिजो टेलिभिजन च्यानल उद्घाटन समारोहमा प्रधानमन्त्री, गृहमन्त्रीलगायतका मन्त्री र प्रचण्ड, माधव नेपाललगायतका शीर्ष नेता उपस्थित थिए ।

नेपालमा कुनै पनि टिभी च्यानल सञ्चालन हुनुअघि सूचना तथा प्रशारण विभागमा दर्ता हुनुपर्ने कानूनी व्यवस्था छ । प्रधानमन्त्री देउवाले उद्घाटन गरेका ‘पतञ्जली नेपाल’ र ‘आस्था नेपाल’ टिभी विभागमा दर्ता भएको रेकर्ड छैन । दर्ता नभएको मात्र होइन, दर्ताका लागि निवेदनसमेत नआएको विभागले जनाएको छ ।

राष्ट्रिय प्रशारण ऐन, २०४९ को दफा ४ अनुसार कसैले पनि इजाजतपत्र नलिई कुनै पनि कार्यक्रम प्रशारण गर्नु हुँदैन । दफा ५ मा नेपालभित्रको कुनै ठाउँमा स्याटेलाइट, केबुल वा अन्य सञ्चारमाध्यमद्वारा कुनै कार्यक्रमको प्रशारण गर्न वा फ्रिक्वेन्सी मोडुलेशन प्रशारण प्रणालीको स्थापना गरी प्रशारण गर्न चाहने व्यक्ति वा संस्थाले तोकिएको दस्तुरसहित तोकिएको ढाँचामा नेपाल सरकारसमक्षम निवेदन दिनुपर्नेछ ।

दफा ९ मा कुनै व्यक्ति वा संगठित संस्था वा संयुक्त लगानीमा स्वदेशी र विदेशी व्यक्ति वा संगठित संस्थाले स्याटेलाइट तथा केबुल टेलिभिजन सम्बन्धी भू–उपग्रह प्रशारण केन्द्र स्थापना गरी कार्यक्रम प्रशारण गर्ने स्वीकृति दिन उपयुक्त देखेमा तोकिएको शर्त पालना गर्ने शर्तमा तोकिएको कार्यक्रम प्रशारण गर्न पाउने गरी तोकिए बमोजिम स्वीकृति दिन सकिने व्यवस्था छ ।

विदेशी लगानीबाट कुनै पनि व्यवसाय सञ्चालन गर्नुपर्‍यो भने पनि ठुलो लगानीको व्यवसाय भएमा प्रधानमन्त्रीको अध्यक्षताम रहेको लगानी बोर्ड बैठकले र अलिकति सानो लगानीमा व्यवसाय गर्ने भए उद्योग मन्त्रीको अध्यक्षतामा रहेको लगानी प्रवर्द्धन बोर्ड बैठकबाट स्वीकृत हुनुपर्छ ।

ऐनकै दफा १३ मा भने विदेशी प्रशारण संस्था वा सञ्चारमाध्यमले प्रशारण संस्थाबाट कुनै कार्यक्रम प्रशारण गराउन चाहेमा राष्ट्रिय हितमा प्रतिकूल प्रभाव नपर्ने गरी तोकिएको मापदण्डको आधारमा कार्यक्रम प्रशारण गर्न सयम उपलब्ध गराउनेछ ।

दफा १७ मा कसैले पनि प्रशारण संस्थाको इजाजतपत्र नलिई र स्वीकृति नलिई कुनै कार्यक्रम प्रशारण गरे गराएमा त्यस्तो व्यक्तिलाई तोकिएको अधिकारीको आदेशबाट इजाजतपत्र तथा अनुमतिपत्र दस्तुर र कानून मोजिम लाग्ने शुल्क असुल गरी उक्त दस्तुर र शुल्क बराबरको रकम जरिबाना वा एक वर्षसम्म कैद वा दुवै सजाय हुने व्यवस्था छ ।

यसैको उपदफा दुइमा कसैले यो ऐन वा यस ऐन अन्तरग बनेको नियम विपरीत कुनै कार्यक्रम प्रशारण गरे गराएमा वा यो ऐन वा यस ऐन अन्तरग बनेको नियम विपरीत कुनै कार्य गरे गराएमा त्यस्तो प्रशारण संस्था, प्रसारक वा सम्बन्धित अन्य व्यक्तिलाई तोकिएको अधिकारीले १० हजार रुपैयाँसम्म जरिवाना वा एक वर्षसम्म कैद वा दुवै सजाय गर्न सक्नेछ ।

विदेशी लगानीबाट कुनै पनि व्यवसाय सञ्चालन गर्नुपर्‍यो भने पनि ठुलो लगानीको व्यवसाय भएमा प्रधानमन्त्रीको अध्यक्षताम रहेको लगानी बोर्ड बैठकले र अलिकति सानो लगानीमा व्यवसाय गर्ने भए उद्योग मन्त्रीको अध्यक्षतामा रहेको लगानी प्रवर्द्धन बोर्ड बैठकबाट स्वीकृत हुनुपर्छ ।

तर, विदेशी लगानी तथा प्रविधि हस्तान्तरण ऐन, २०७५ अनुसार विदेशी लगानी खुला नगरिएका उद्योग वा व्यवसामा संचारमाध्यम पनि रहेको छ । जसको बुदाँ नम्बर ७ मा आमसञ्चारका माध्यममा पत्रपत्रिका, रेडियो, टेलिभिजन, र अनलाइन समाचारको व्यवसाय तथा राष्ट्र भाषको चलचित्र व्यवसाय विदेशी लगानीबाट सञ्चालन गर्न नपाइने उल्लेख छ ।