प्रचण्ड र माधबलाई बुइँ चढाउँदा कांग्रेस बन्दैछ तेस्रो पार्टी, बाहिरियो यस्तो हिसाबकिताब !

गठबन्धनले कांग्रेसलाई कतिसम्म घाटा हुन्छ भन्ने कुराको आकलन सुरु भएको छ । राष्ट्रिय सभाको आसन्न निर्वाचनले संघीय सदनभित्रको शक्ति संरचनालाई बदल्दैछ । २०७४ सालमा पहिलोपल्ट निर्वाचन हुँदा बहुमतसहित सबैभन्दा ठूलो दल बनेको एमाले यसबीचमा विभाजन भएकाले बहुमत त गुमाइसकेको छ । अब हुने निर्वाचनमा उसले थप क्षति बेहोर्दैछ ।

२०७४ मा भएको राष्ट्रिय सभा निर्वाचनमा कूल ५९ सिटमा एमाले २९ सिटसहित बहुमतमा थियो । त्यतिखेर कांग्रेसले १३, माओवादीले १०, तत्कालीन संघीय समाजवादी पार्टी (हाल जसपा)ले २, तत्कालीन राष्ट्रिय जनता पार्टी हाल लोसपा

ले २ सिट जितेको थियो । राष्ट्रपतिबाट ३ जना मनोनीत भएका थिए । पहिलो मनोनयनमा कांग्रेसकै हात माथि थियो ।

२०७६ फागुन २० गते १९ सांसदको दुई वर्षे कार्यकाल सकिनुअघि माघ ९ गते भएको निर्वाचनमा तत्कालीन नेकपाबाट १६ जना निर्वाचित भएका थिए भने राजपाबाट २ जना जितेका थिए। एकजना राष्ट्रपतिबाट मनोनीत हुने ठाउँमा वामदेव गौतम आए।

राष्ट्रिय सभामा अहिले एमालेका अध्यक्षसहित २४ जना छन्। उपाध्यक्षसहित माओवादीका १४, कांग्रेस ७, एकीकृत समाजवादीका ७ , जसपा २ लोसपा १ स्वतन्त्र एक जना र मनोनीत ३ जना छन्। एमालेका २४ मध्ये ८ जनाको पदावधि सकिँदै छ।

र, एमालेको यो मतभार पनि हत्याउने दाउमा सत्ता गठबन्धन लागिपरेको छ। प्रदेश १ मा राप्रपा निर्णायक अवस्थामा छ । उसले साथ दिए एमालेले एक सिट ल्याउने सम्भावना छ । तर त्यसका लागि पनि उसले कसरी वातावरण मिलाउँछ, हेर्नुपर्छ। तर अन्य प्रदेशबाट भने एमालेले एक सिट पनि ल्याएर बढारिने अवस्था छ ।

केन्द्र सरकारबाट प्रतिपक्षमा हुत्तिन पुगेको एमाले सबै प्रदेशका सरकारबाट पनि बाहिरिसकेको छ। अब राष्ट्रिय सभामा पनि एमाले कमजोर बन्ने निश्चित भएको छ। किनकि, सत्ता गठबन्धनका घटकले एमालेको उक्त सिट बाँडेर लिने सहमति गरिसकेका छन्।

एमालेसँग भएका आठ सिटमा कांग्रेसलाई तीन, जनता समाजवादीलाई दुई तथा माओवादी केन्द्र, एकीकृत समाजवादी र राष्ट्रिय जनमोर्चालाई एक–एक सिट बाँडेर उम्मेदवारी दिइएको छ। अन्य रिक्त रहेका हकमा जुन ठाउँमा जसको रिक्त छ, उसैको उम्मेदवारी परेको छ।

सहमतिअनुसार केही फेरबदल नभए अब राष्ट्रिय सभामा एमाले १६ सिटमा खुम्चिनेछ । कांग्रेस १०, जसपा ४, माओवादी १५ र एकीकृत समाजवादीले ८ सिट हात पार्नेछ।

राष्ट्रिय जनमोर्चाले पहिलोपल्ट राष्ट्रिय सभामा प्रवेश पाउँदै छ । प्रदेश १ मा राप्रपासँग मिलेको खण्डमा एमाले १७ सिटमा रहनेछ । राष्ट्रिय सभाको पदावधि ६ वर्ष रहने भनिए पनि पहिलो पटकका लागि एक तिहाइको पदावधि दुई वर्ष, अर्को एक तिहाइको चार वर्ष र बाँकी एक तिहाइको ६ वर्ष रहने संवैधानिक व्यवस्था छ ।
राष्ट्रिय सभा सदस्य चयनका लागि हुने निर्वाचनमा प्रदेश सभाका सदस्य तथा स्थानीय तहका प्रमुख र उपप्रमुख मतदाता हुन् । उनीहरु सबैको भोट भने बराबर हुँदैन । प्रदेश सभा सदस्यको मतभार ४८ तथा स्थानीय तहका प्रमुख र उपप्रमुखको मतभार १८ हुन्छ ।

सबैतिर गठबन्धन बलियो भए पनि यसबाट सबैभन्दा बढी लाभ भने माओवादीले लिने देखिँदै छ । किनभने माओवादीसँग अब राष्ट्रिय सभामा १५ सिट हुनेछन् । यो संख्या करिब एमालेकै हाराहारी हो । कांग्रेस जम्मा १० सिटसहित तेस्रो र सानो दलका रुपमा राष्ट्रिय सभामा हुनेछ । माधव नेपाल नेतृत्वको लोकतान्त्रिक समाजवादी दल ८ सिटसहित कांग्रेसकै हाराहारी पुग्नेछ ।